Opération Ironclad[j45]

Diego-Suarez. Dans la nuit du 4 au 5 mai 1942, une force navale britannique, commandée par le vice-amiral Syfret, et comprenant le cuirassé Ramilies, les porte-avions Illustrious et Indomitable, deux croiseurs, onze destroyers et six corvettes, se présente en baie du Courrier. Ces navires escortent une flotte de navires de transport et de débarquement. Ceux-ci transportent la 29e brigade indépendante, qui compte quatre régiments de Royal-Marines, une batterie d’artillerie et un escadron de chars, ainsi que la 17e brigade d’infanterie et le 5e commando. Ces forces, sous les ordres du général Sturges, ont pour mission, dans le cadre de l’opération Ironclad, de s’emparer de la base de Diego-Suarez, que les Britanniques craignent de voir tomber entre les mains des Japonais. Les forces françaises, sous les ordres du colonel Claerebout, ne comptent que le 2e Régiment de Tirailleurs Malgaches, et un groupe d’artillerie. Elles sont complètement surprises, et leurrées par une opération de « déception » en baie de Rigny, à l’opposé du lieu du débarquement. Les navires français présents, le croiseur auxiliaire Bougainville, l’aviso colonial d’Entrecasteaux, et le sous-marin Bévéziers, sont coulés ou endommagés par l’aviation embarquée, dès les premières heures de l’attaque. Les avions présents sur le terrain d’Arrachart, cinq Morane 406 et trois Potez 631, sont détruits au sol. Après s’être emparé par surprise de la batterie de la Baie du Courrier, les forces britanniques avancent sur deux axes, vers le cap Diego, par l’isthme d’Andrakaka, et vers Antsirane, par le col de Bonne Nouvelle. Malgré une belle résistance, à cet endroit, de la 1re Cie du I/2e RTM, les Britanniques arrivent rapidement au contact de la ligne Joffre, obstacle antichar qui relie les forts G et H. Les canons de 75 antichars détruisent alors plusieurs blindés, et le combat va se cristalliser sur ce front. Dans le même temps, la batterie de la Cote 84 se livre à un duel avec les croiseurs britanniques, d’abord l’Hermione, puis le Devonshire. Le 6 mai, à 7 heures 15, le d’Entrecasteaux, endommagé la veille, est incendié par le tir de deux destroyers, mouillés en baie du Courrier. Il est évacué à 11 heures. À 9 heures 30, la batterie du Lazaret, qui a abattu plusieurs avions, est réduite au silence, après la destruction de ses pièces par des Sea Hurricane. Dans la nuit du 6 au 7, la ligne Joffre est submergée. Les troupes françaises cessent le feu, à 0 heures 40, après qu’un commando, transporté par le destroyer Anthony, qui a forcé la passe d’Orangéa sans se faire repérer, ait débarqué directement sur le port. Les installations techniques de l’arsenal sont sabordées avant la reddition. L’ouvrage G ne se rend qu’à 11 heures, le 7 mai. Le sous-marin le Héros est coulé à 4 heures 57, à l’ouest de la baie du Courrier, alors qu’il tente d’approcher la flotte de débarquement. Vingt-quatre marins périssent, noyés ou dévorés par les requins. Il ne reste que les batteries d’Orangéa, qui gardent toujours la passe. Après un baroud d’honneur, et le combat n’ayant plus de sens, elles cessent le feu. Les pièces sont rendues inutilisables et, à 16 heures, la flotte britannique, précédée de dragueurs, pénètre dans la baie. Mais le drame n’est pas terminé, car, dans la nuit du 7 au 8, c’est au tour du sous-marin Monge d’être grenadé par un destroyer. Il est perdu corps et bien, avec la totalité de son équipage. Le bilan total des pertes s’établit à 167 tués ou disparus, côté français, et 121 tués ou disparus côté britannique. Parmi les morts français du 7 mai, figurent le capitaine de frégate Fontaine, le commandant du Bougainville, tué l’arme à la main dans la défense de l’arsenal, et le capitaine Jean Assolant, héros de la traversée de l’Atlantique Nord, abattu par un Martlet, aux commandes de son Morane 406 N°995. Dans la nuit du 30 mai, le Ramilies, à bord duquel l’amiral Syfret donne une réception, est torpillé par un sous-marin de poche japonais. Il n’est qu’endommagé, mais un pétrolier, également torpillé, est coulé. Les équipages des deux sous-marins seront abattus quelques jours plus tard par une patrouille, vers la baie des Cailloux Blancs. In der Nacht vom 4. auf den 5. Mai 1942 erscheint eine britische Seestreitmacht unter dem Kommando von Vizeadmiral Syfret, bestehend aus dem Schlachtschiff Ramilies, den Flugzeugträgern Illustrious und Indomitable, zwei Kreuzern, elf Zerstörern und sechs Korvetten, in der Baie du Courrier. Diese Schiffe eskortieren eine Flotte von Transport- und Landungsschiffen. Diese transportieren die 29. Unabhängige Brigade, die vier Regimenter Royal Marines, eine Artilleriebatterie und eine Panzerstaffel umfasst, sowie die 17. Infanteriebrigade und das 5. Kommando. Diese Streitkräfte unter dem Befehl von General Sturges haben im Rahmen der Operation Ironclad den Auftrag, die Basis Diego-Suarez zu erobern, von der die Briten befürchten, sie könne in die Hände der Japaner fallen. Die französischen Streitkräfte unter dem Befehl von Oberst Claerebout zählen nur das 2. Regiment madagassischer Schützen und eine Artilleriegruppe. Sie werden völlig überrascht und durch eine Täuschungsoperation in der Baie de Rigny, gegenüber der Landungsstelle, in die Irre geführt. Die anwesenden französischen Schiffe, der Hilfskreuzer Bougainville, der Kolonial-Aviso d’Entrecasteaux und das U-Boot Bévéziers, werden in den ersten Stunden des Angriffs durch die Trägerflugzeuge versenkt oder beschädigt. Die auf dem Flugplatz Arrachart vorhandenen Flugzeuge, fünf Morane 406 und drei Potez 631, werden am Boden zerstört. Nach der überraschenden Einnahme der Batterie Baie du Courrier rücken die britischen Streitkräfte auf zwei Achsen vor, Richtung Kap Diego über die Landenge von Andrakaka und Richtung Antsirane über den Pass von Bonne Nouvelle. Trotz eines schönen Widerstands der 1. Kompanie des I/2. RTM an dieser Stelle gelangen die Briten schnell in Kontakt mit der Joffre-Linie, einem Panzerhindernis, das die Forts G und H verbindet. Die 75-mm-Panzerabwehrkanonen zerstören daraufhin mehrere Panzer, und der Kampf konzentriert sich auf dieser Front. Gleichzeitig liefert sich die Batterie der Höhe 84 ein Duell mit den britischen Kreuzern, zunächst der Hermione, dann der Devonshire. Am 6. Mai um 7:15 Uhr wird die d’Entrecasteaux, die am Vortag beschädigt wurde, durch das Feuer zweier in der Baie du Courrier liegender Zerstörer in Brand gesetzt. Sie wird um 11:00 Uhr evakuiert. Um 9:30 Uhr wird die Lazaret-Batterie, die mehrere Flugzeuge abgeschossen hatte, nach der Zerstörung ihrer Geschütze durch Sea Hurricane zum Schweigen gebracht. In der Nacht vom 6. auf den 7. wird die Joffre-Linie überrannt. Die französischen Truppen stellen das Feuer um 0:40 Uhr ein, nachdem ein Kommando, das von dem Zerstörer Anthony transportiert wurde, die Orangéa-Passage unbemerkt erzwungen und direkt im Hafen gelandet war. Die technischen Anlagen des Arsenals werden vor der Kapitulation versenkt. Werk G ergibt sich erst am 7. Mai um 11:00 Uhr. Das U-Boot Héros wird um 4:57 Uhr westlich der Baie du Courrier versenkt, als es versucht, sich der Landungsflotte zu nähern. Vierundzwanzig Seeleute kommen ums Leben, ertrunken oder von Haien gefressen. Es bleiben nur die Batterien von Orangéa, die immer noch die Passage bewachen. Nach einem Ehrengeschütz und da der Kampf keinen Sinn mehr ergibt, stellen sie das Feuer ein. Die Geschütze werden unbrauchbar gemacht, und um 16:00 Uhr läuft die britische Flotte, von Minensuchern angeführt, in die Bucht ein. Doch das Drama ist noch nicht zu Ende, denn in der Nacht vom 7. auf den 8. wird das U-Boot Monge von einem Zerstörer mit Wasserbomben belegt. Es geht mit seiner gesamten Besatzung verloren. Die Gesamtverlustbilanz beläuft sich auf 167 Tote oder Vermisste auf französischer Seite und 121 Tote oder Vermisste auf britischer Seite. Unter den französischen Toten vom 7. Mai befinden sich Fregattenkapitän Fontaine, der Kommandant der Bougainville, der in der Verteidigung des Arsenals mit der Waffe in der Hand fiel, und Hauptmann Jean Assolant, Held der Nordatlantiküberquerung, der an Bord seiner Morane 406 Nr. 995 von einer Martlet abgeschossen wurde. In der Nacht vom 30. Mai wird die Ramilies, an Bord der Admiral Syfret einen Empfang gibt, von einem japanischen Kleinst-U-Boot torpediert. Sie wird nur beschädigt, aber ein ebenfalls torpedierter Tanker wird versenkt. Die Besatzungen der beiden U-Boote werden einige Tage später von einer Patrouille in der Nähe der Baie des Cailloux Blancs erschossen. In de nacht van 4 op 5 mei 1942 verschijnt een Britse zeemacht, onder bevel van vice-admiraal Syfret, bestaande uit het slagschip Ramilies, de vliegdekschepen Illustrious en Indomitable, twee kruisers, elf torpedobootjagers en zes korvetten, in de Baai van Courrier. Deze schepen escorteren een vloot van transport- en landingsschepen. Deze vervoeren de 29e Onafhankelijke Brigade, die vier regimenten Royal Marines, een artilleriebatterij en een tankeskadron omvat, alsmede de 17e Infanteriebrigade en het 5e Commando. Deze strijdkrachten, onder bevel van generaal Sturges, hebben als taak, in het kader van operatie Ironclad, de basis Diego-Suarez te veroveren, waarvan de Britten vrezen dat ze in Japanse handen zal vallen. De Franse strijdkrachten, onder bevel van kolonel Claerebout, tellen slechts het 2e Regiment Malagassische Tirailleurs en een artilleriegroep. Zij worden volledig verrast en misleid door een misleidingsoperatie in de Baai van Rigny, tegenovergesteld aan de landingsplaats. De aanwezige Franse schepen, de hulpkruiser Bougainville, de koloniale-avis d’Entrecasteaux en de onderzeeër Bévéziers, worden in de eerste uren van de aanval door de boordvliegtuigen tot zinken gebracht of beschadigd. De aanwezige vliegtuigen op het vliegveld Arrachart, vijf Morane 406 en drie Potez 631, worden op de grond vernietigd. Na de verrassingsaanval op de batterij van de Baai van Courrier rukken de Britse strijdkrachten op langs twee assen, richting Kaap Diego via de landengte van Andrakaka, en richting Antsirane via de pas van Bonne Nouvelle. Ondanks een mooi verzet van de 1e Cie van het I/2e RTM aldaar, komen de Britten snel in contact met de Joffre-linie, een antitankobstakel dat de forten G en H verbindt. De 75 mm-antitankkanonnen vernietigen vervolgens verschillende pantservoertuigen, en de strijd zal zich op dit front concentreren. Tegelijkertijd levert de batterij van Hoogte 84 een duel met de Britse kruisers, eerst de Hermione, daarna de Devonshire. Op 6 mei om 7:15 uur wordt de d’Entrecasteaux, de dag ervoor beschadigd, in brand gestoken door het vuur van twee torpedobootjagers, voor anker in de Baai van Courrier. Zij wordt om 11:00 uur geëvacueerd. Om 9:30 uur wordt de Lazaret-batterij, die verschillende vliegtuigen had neergeschoten, tot zwijgen gebracht na de vernietiging van haar stukken door Sea Hurricane. In de nacht van 6 op 7 wordt de Joffre-linie overspoeld. De Franse troepen staken het vuur om 0:40 uur, nadat een commando, vervoerd door de torpedobootjager Anthony, die de vaargeul van Orangéa onopgemerkt had geforceerd, rechtstreeks in de haven was geland. De technische installaties van het arsenaal worden voor de overgave geschut. Werk G geeft zich pas op 7 mei om 11:00 uur over. De onderzeeër Héros wordt om 4:57 uur ten westen van de Baai van Courrier tot zinken gebracht, terwijl hij de landingsvloot probeert te naderen. Vierentwintig zeelieden komen om, verdronken of opgegeten door haaien. Alleen de batterijen van Orangéa blijven over, die nog steeds de vaargeul bewaken. Na een laatste eerbetoon, en nu de strijd zinloos is geworden, staken ze het vuur. De stukken worden onbruikbaar gemaakt en om 16:00 uur vaart de Britse vloot, voorafgegaan door mijnenvegers, de baai binnen. Maar het drama is nog niet voorbij, want in de nacht van 7 op 8 wordt de onderzeeër Monge door een torpedobootjager met dieptebommen bestookt. Hij gaat met man en muis verloren, met zijn gehele bemanning. Het totale verlies bedraagt 167 doden of vermisten aan Franse zijde, en 121 doden of vermisten aan Britse zijde. Onder de Franse doden van 7 mei bevinden zich fregatkapitein Fontaine, de commandant van de Bougainville, gedood met het wapen in de hand bij de verdediging van het arsenaal, en kapitein Jean Assolant, held van de oversteek van de Noord-Atlantische Oceaan, neergeschoten door een Martlet aan boord van zijn Morane 406 nr. 995. In de nacht van 30 mei wordt de Ramilies, aan boord waarvan admiraal Syfret een receptie geeft, getorpedeerd door een Japanse mini-onderzeeër. Hij wordt slechts beschadigd, maar een tanker, eveneens getorpedeerd, wordt tot zinken gebracht. De bemanningen van de twee onderzeeërs zullen enkele dagen later door een patrouille bij de Baai van Witte Stenen worden neergeschoten. On the night of 4-5 May 1942, a British naval force, commanded by Vice-Admiral Syfret, comprising the battleship Ramilies, the aircraft carriers Illustrious and Indomitable, two cruisers, eleven destroyers and six corvettes, appears in Baie du Courrier. These ships escort a fleet of transport and landing ships. These carry the 29th Independent Brigade, which includes four regiments of Royal Marines, an artillery battery and a tank squadron, as well as the 17th Infantry Brigade and the 5th Commando. These forces, under the command of General Sturges, have the mission, as part of Operation Ironclad, to seize the Diego-Suarez base, which the British fear might fall into Japanese hands. The French forces, under the command of Colonel Claerebout, only comprise the 2nd Malagasy Rifle Regiment, and an artillery group. They are completely surprised, and deceived by a deception operation in Baie de Rigny, opposite the landing site. The French ships present, the auxiliary cruiser Bougainville, the colonial aviso d’Entrecasteaux, and the submarine Bévéziers, are sunk or damaged by carrier-based aircraft in the first hours of the attack. The aircraft present at Arrachart airfield, five Morane 406 and three Potez 631, are destroyed on the ground. After seizing the Baie du Courrier battery by surprise, the British forces advance on two axes, towards Cape Diego via the Andrakaka isthmus, and towards Antsirane via the Bonne Nouvelle pass. Despite a fine resistance, at this location, of the 1st Company of the I/2nd RTM, the British quickly come into contact with the Joffre line, an anti-tank obstacle connecting forts G and H. The 75 mm anti-tank guns then destroy several armoured vehicles, and the fighting becomes concentrated on this front. At the same time, the Contour 84 battery engages in a duel with the British cruisers, first the Hermione, then the Devonshire. On 6 May at 7:15 am, the d’Entrecasteaux, damaged the previous day, is set ablaze by the fire of two destroyers anchored in Baie du Courrier. She is evacuated at 11:00 am. At 9:30 am, the Lazaret battery, which had shot down several aircraft, is silenced, after its guns are destroyed by Sea Hurricanes. On the night of 6-7 May, the Joffre line is overrun. French troops cease fire at 12:40 am, after a commando, transported by the destroyer Anthony, which forced the Orangéa pass without being detected, landed directly on the port. The technical installations of the arsenal are scuttled before the surrender. Work G only surrenders at 11:00 am on 7 May. The submarine Héros is sunk at 4:57 am, west of Baie du Courrier, while trying to approach the landing fleet. Twenty-four sailors perish, drowned or devoured by sharks. Only the Orangéa batteries remain, still guarding the pass. After a final show of resistance, and the fighting having become pointless, they cease fire. The guns are rendered unusable and, at 4:00 pm, the British fleet, preceded by minesweepers, enters the bay. But the drama is not over, for on the night of 7-8 May, the submarine Monge is depth-charged by a destroyer. It is lost with all hands. The total casualty count stands at 167 killed or missing on the French side, and 121 killed or missing on the British side. Among the French dead of 7 May are Frigate Captain Fontaine, the commander of the Bougainville, killed in action defending the arsenal, and Captain Jean Assolant, hero of the North Atlantic crossing, shot down by a Martlet while piloting his Morane 406 No. 995. On the night of 30 May, the Ramilies, on board which Admiral Syfret is giving a reception, is torpedoed by a Japanese midget submarine. It is only damaged, but an oil tanker, also torpedoed, is sunk. The crews of the two submarines will be shot a few days later by a patrol near Baie des Cailloux Blancs. V noci z 4. na 5. května 1942 se v zátoce Courrier objevuje britské námořní uskupení pod velením viceadmirála Syfreta, zahrnující bitevní loď Ramilies, letadlové lodě Illustrious a Indomitable, dva křižníky, jedenáct torpédoborců a šest korvet. Tyto lodě eskortují flotilu transportních a výsadkových lodí. Ty přepravují 29. nezávislou brigádu, která zahrnuje čtyři pluky Royal Marines, dělostřeleckou baterii a tankovou eskadru, stejně jako 17. pěší brigádu a 5. komando. Tyto síly pod velením generála Sturgese mají v rámci operace Ironclad za úkol zmocnit se základny Diego-Suarez, o které Britové obávají, že by mohla padnout do rukou Japonců. Francouzské síly pod velením plukovníka Claerebouta čítají pouze 2. pluk malgašských střelců a dělostřeleckou skupinu. Jsou zcela překvapeny a svedeny klamnou operací v zátoce Rigny na opačné straně, než je místo vylodění. Přítomné francouzské lodě, pomocný křižník Bougainville, koloniální avízo d’Entrecasteaux a ponorka Bévéziers, jsou v prvních hodinách útoku potopeny nebo poškozeny palubním letectvem. Letadla přítomná na letišti Arrachart, pět Morane 406 a tři Potez 631, jsou zničena na zemi. Po překvapivém dobytí baterie v zátoce Courrier postupují britské síly ve dvou osách, směrem k mysu Diego přes šíji Andrakaka a směrem k Antsirane přes průsmyk Bonne Nouvelle. Navzdory pěknému odporu 1. roty I/2. pluku RTM na tomto místě se Britové rychle dostanou do kontaktu s Joffreho linií, protitankovou překážkou spojující pevnosti G a H. 75mm protitanková děla pak zničí několik obrněných vozidel a boj se na této frontě zkoncentruje. Současně se baterie Kóta 84 utkává v souboji s britskými křižníky, nejprve s Hermione, poté s Devonshire. Dne 6. května v 7:15 hodin je d’Entrecasteaux, poškozená předchozího dne, zapálena palbou dvou torpédoborců kotvících v zátoce Courrier. Je evakuována v 11:00 hodin. V 9:30 hodin je baterie Lazaret, která sestřelila několik letadel, umlčena po zničení jejích kusy letouny Sea Hurricane. V noci z 6. na 7. května je Joffreho linie přemožena. Francouzské jednotky ukončují palbu v 0:40 hodin poté, co komando přepravené torpédoborcem Anthony, který bez odhalení pronikl průplavem Orangéa, přistálo přímo v přístavu. Technická zařízení arzenálu jsou před kapitulací potopena. Dílo G se vzdává až v 11:00 hodin 7. května. Ponorka Héros je potopena v 4:57 hodin západně od zátoky Courrier, když se pokouší přiblížit k výsadkové flotile. Dvacet čtyři námořníků zahyne, utopeno nebo sežráno žraloky. Zůstávají pouze baterie Orangéa, které stále střeží průplav. Po bojové poctě, když už boj postrádá smysl, ukončují palbu. Kusy jsou učiněny nepoužitelnými a v 16:00 hodin vplouvá britská flotila, vedená minolovkami, do zátoky. Ale drama ještě nekončí, protože v noci z 7. na 8. května je na ponorku Monge vrženy hlubinné pumy torpédoborcem. Je ztracena i s celou posádkou. Celková bilance ztrát činí 167 mrtvých nebo pohřešovaných na francouzské straně a 121 mrtvých nebo pohřešovaných na britské straně. Mezi francouzskými mrtvými 7. května jsou fregatní kapitán Fontaine, velitel Bougainville, zabitý se zbraní v ruce při obraně arzenálu, a kapitán Jean Assolant, hrdina přeletu severního Atlantiku, sestřelený letounem Martlet za řízení svého Morane 406 č. 995. V noci 30. května je Ramilies, na jejíž palubě admirál Syfret pořádá recepci, torpédována japonskou miniponorkou. Je pouze poškozena, ale tanker, rovněž torpédovaný, je potopen. Posádky obou ponorek budou o několik dní později zastřeleny hlídkou u zátoky Baie des Cailloux Blancs. © JJM 25/03/2026