Maroc[m268]

Depuis la conquête de l’Algérie, en 1830, la France se préoccupe de la sécurité de ses frontières avec le Maroc et, dans son désir de constituer en Afrique du Nord un territoire homogène, elle étend son influence dans ce pays, avec l’accord de la Grande-Bretagne, et malgré l’opposition de l’Allemagne. Mais la présence française au Maroc ne devient effective que le 30 mars 1912, avec la signature du traité instituant le protectorat français sur le Maroc. Le Maroc recouvre son indépendance le 3 mars 1956, après seulement 44 ans de souveraineté française, et deux guerres mondiales. Il ne faut donc pas espérer rencontrer au Maroc des ouvrages fortifiés, tels que l’on peut en rencontrer en Algérie ou en Tunisie. Dès avant la Première Guerre mondiale, et pendant celle-ci, des batteries sont installées pour la défense des principaux ports du pays. Mais il s’agit d’installations sommaires, à base de canons sur affût de bord, placés sur des plateformes en béton, ou même sur affût de campagne. En 1918, on compte ainsi, du nord au sud :

Port Lyautey (Kénitra)
- batterie de Mehdeya 2 canons de 80 sur affût de campagne

Rabat
- batterie de Sidi Moussa 2 canons de 14 cm Mle 1884 TR
- batterie du Parc à Fourrage 2 canons de 14 cm Mle 1881
- 2 canons de 95 Mle 1888 sur affût Mle 1904 et 2 projecteurs de 90

Casablanca
- batterie d’Oukacha 2 canons de 14 cm Mle 1881
- batterie d’El Hank 2 canons de 14 cm Mle 1881
- 4 canons de 95 Mle 1888 sur affût Mle 1904 et 2 projecteurs de 90

Mazagran (El Djadida)
- 2 canons de 95 Mle 1888 sur affût Mle 1904 et 2 canons de 80 sur affût de campagne

Safi
- batterie du Bordj Nador 2 canons de 100 Mle 1897 TR
- 2 canons de 95 Mle 1888 sur affût Mle 1904 et 1 projecteur de 90

Mogador (Essaouira)
- 2 canons de 95 Mle 1888 et 2 canons de 80 sur affût de campagne

Agadir
- batterie du Fort Portugais 2 canons de 14 cm Mle 1884 TR
- batterie de Brougham 2 canons de 100 Mle 1897 TR et un projecteur

À partir de 1933, la réalisation de batteries de côte modernes est entreprise et, au début de 1940, la situation est la suivante :

Port Lyautey (Kénitra)
- batterie Henri Ponsot (Mehdeya) 4 canons de 138 Mle 1881

Fédala (Mohammedia)
- batterie de Pont-Blondin 4 canons de 138 Mle 1910
- batterie de la Falaise 3 canons de 100 Mle 1897-28
- batterie des passes 2 canons de 75 Mle 1897 + un affût de 13,2 CAD

Casablanca
- batterie d’Oukacha 4 canons de 100 Mle 1897-28
- batterie des Passes 2 canons de 75 Mle 1897
- batterie de El Hank 4 canons de 194 Mle 1902
- batterie de El Hank 4 canons de 138 Mle 1910

Safi
- batterie de la Jetée 2 canons de 75 Mle 1897
- batterie de circonstance du bordj Nador 4 canons de 95 Mle 1888

Agadir
- batterie de Brougham 4 canons de 100 Mle 1897-28
- batterie de circonstance d’Arrhesdis 4 canons de 95 Mle 1888

Le 23 mars 1940, le torpilleur "La Railleuse" est détruit par l’explosion de trois de ses torpilles, dans le port de Casablanca. Le drame fait 28 morts. Le navire est coupé en deux, mais son armement est intact. Ses 4 canons de 130 Mle 1924, ainsi que leur conduite de tir, vont être installés dans une nouvelle batterie, installée au nord du port de Safi. Elle est baptisée "batterie La Railleuse". À la même époque, les 4 canons de la batterie Henri Ponsot, à Mehdeya, sont remplacés par 2 canons de 138 Mle 1923, provenant du croiseur mouilleur de mines Pluton, détruit par l’explosion de ses mines dans le port de Casablanca, le 13 septembre 1939. L’explosion des 250 mines fait 215 victimes dans l’équipage… En 1941 ou 42, une batterie de défense des passes de l’oued Sebou, armée de 2 canons de 75 Mle 1897 est créée à Mehdeya. Le 8 novembre 1942, au moment du débarquement en AFN, opération « Torch », la DCA rapprochée des batteries a été renforcée par :

- batterie de Pont-Blondin 4 affûts de 13,2 CAS
- batterie de la Falaise 1 affût de 13,2 CAD
- batterie d’Oukacha 2 affûts de 13,2 CAD
- batterie des Passes de Casablanca 2 affûts de 13,2 CAD
- batteries de El Hank 4 affûts de 13,2 CAS
- batterie de la Jetée de Safi 2 affûts de 13,2 CAS

Les sources varient quelque peu sur le type des affûts de 13,2, contre avions simple CAS, ou contre avions double CAD, mais le nombre de mitrailleuses est exact. La DCA de Casablanca est assurée par 3 batteries de la Guerre :

- batterie N°1 Aïn Bordja 181e batterie 4 canons de 75 CA Mle 15-34 + 2 mitrailleuses
- batterie N°2 Camp Bourgogne 182e batterie 4 canons de 75 CA Mle 15-34 + 2 mitrailleuses
- batterie N°3 Camp Cazès 183e batterie 4 canons de 75 CA Mle 32 + 2 mitrailleuses

ainsi que par 4 batteries de la Marine :

- batterie N°4 Jetée Transversale 4 canons de 75 CA Mle 24 + 2 affûts de 13,2 CAD
- batterie N°5 Aïn Sebaa 4 canons de 90 SM Mle 32 + 2 affûts de 13,2 CAD
- batterie N°6 Hippodrome 4 canons de 90 SM Mle 32 + 2 affûts de 13,2 CAD
- batterie N°7 Jetée Delure 3 affûts de 37 CAD Mle 33 + 6 affûts de 13,2 CAS

La DCA de Fédala est assurée par la 53e batterie de DCA Guerre, armée de 4 canons de 105 PF, et par une section de 8 affûts de 13,2 CAD. Il n’est pas question de relater ici les événements de novembre 1942 au Maroc. Les batteries de côte créeront quelques problèmes aux forces de débarquement, surtout à Casablanca, avec l’appui des 4 canons de 380 du cuirassé Jean-Bart, amarré dans le port, et à Fedala. Rappelons le sacrifice de la 2e Escadre légère de l’amiral Gervais de Laffont engagée, « avec un courage digne d’une meilleure cause », contre des forces infiniment supérieures, et qui subit des pertes effroyables. Rien que pour le Maroc, ces malheureux événements provoqueront au total, du côté français, la perte de 999 tués et de 1 654 blessés, des trois armées et de la marine de commerce. Et la plus grande partie de ces victimes ignorera jusqu’au bout la nationalité de leurs ennemis du moment.
Seit der Eroberung Algeriens im Jahr 1830 kümmert sich Frankreich um die Sicherheit seiner Grenzen zu Marokko und, in seinem Bestreben, in Nordafrika ein homogenes Gebiet zu bilden, dehnt es seinen Einfluss auf dieses Land aus, mit Zustimmung Großbritanniens und trotz des Widerstands Deutschlands. Aber die französische Präsenz in Marokko wird erst am 30. März 1912 wirksam, mit der Unterzeichnung des Vertrags zur Errichtung des französischen Protektorats über Marokko. Marokko erlangt seine Unabhängigkeit am 3. März 1956 zurück, nach nur 44 Jahren französischer Souveränität und zwei Weltkriegen. Man darf also nicht erwarten, in Marokko auf befestigte Werke zu stoßen, wie man sie in Algerien oder Tunesien antreffen kann. Schon vor dem Ersten Weltkrieg und während desselben werden Batterien zur Verteidigung der wichtigsten Häfen des Landes installiert. Aber es handelt sich um behelfsmäßige Anlagen, basierend auf Geschützen auf Schiffs­lafetten, platziert auf Betonplattformen, oder sogar auf Feldlafetten. Im Jahr 1918 zählt man somit von Nord nach Süd:

Port Lyautey (Kénitra)
- Batterie Mehdeya 2 Kanonen 80 mm auf Feldlafette

Rabat
- Batterie Sidi Moussa 2 Kanonen 14 cm Mle 1884 TR
- Batterie du Parc à Fourrage 2 Kanonen 14 cm Mle 1881
- 2 Kanonen 95 mm Mle 1888 auf Lafette Mle 1904 und 2 Scheinwerfer 90 cm

Casablanca
- Batterie Oukacha 2 Kanonen 14 cm Mle 1881
- Batterie El Hank 2 Kanonen 14 cm Mle 1881
- 4 Kanonen 95 mm Mle 1888 auf Lafette Mle 1904 und 2 Scheinwerfer 90 cm

Mazagran (El Djadida)
- 2 Kanonen 95 mm Mle 1888 auf Lafette Mle 1904 und 2 Kanonen 80 mm auf Feldlafette

Safi
- Batterie Bordj Nador 2 Kanonen 100 mm Mle 1897 TR
- 2 Kanonen 95 mm Mle 1888 auf Lafette Mle 1904 und 1 Scheinwerfer 90 cm

Mogador (Essaouira)
- 2 Kanonen 95 mm Mle 1888 und 2 Kanonen 80 mm auf Feldlafette

Agadir
- Batterie du Fort Portugais 2 Kanonen 14 cm Mle 1884 TR
- Batterie Brougham 2 Kanonen 100 mm Mle 1897 TR und ein Scheinwerfer

Ab 1933 wird die Errichtung moderner Küstenbatterien in Angriff genommen, und Anfang 1940 ist die Lage folgende:

Port Lyautey (Kénitra)
- Batterie Henri Ponsot (Mehdeya) 4 Kanonen 138 mm Mle 1881

Fédala (Mohammedia)
- Batterie Pont-Blondin 4 Kanonen 138 mm Mle 1910
- Batterie de la Falaise 3 Kanonen 100 mm Mle 1897-28
- Batterie des passes 2 Kanonen 75 mm Mle 1897 + eine Lafette 13,2 CAD

Casablanca
- Batterie Oukacha 4 Kanonen 100 mm Mle 1897-28
- Batterie des Passes 2 Kanonen 75 mm Mle 1897
- Batterie El Hank 4 Kanonen 194 mm Mle 1902
- Batterie El Hank 4 Kanonen 138 mm Mle 1910

Safi
- Batterie de la Jetée 2 Kanonen 75 mm Mle 1897
- Behelfsbatterie Bordj Nador 4 Kanonen 95 mm Mle 1888

Agadir
- Batterie Brougham 4 Kanonen 100 mm Mle 1897-28
- Behelfsbatterie Arrhesdis 4 Kanonen 95 mm Mle 1888

Am 23. März 1940 wird der Torpedoboot-Zerstörer "La Railleuse" im Hafen von Casablanca durch die Explosion von drei seiner Torpedos zerstört. Die Tragödie fordert 28 Tote. Das Schiff wird in zwei Teile geteilt, aber seine Bewaffnung ist intakt. Seine 4 Kanonen 130 mm Mle 1924 sowie ihre Feuerleitung werden in einer neuen Batterie installiert, die nördlich des Hafens von Safi errichtet wird. Sie erhält den Namen "Batterie La Railleuse". Zur gleichen Zeit werden die 4 Kanonen der Batterie Henri Ponsot in Mehdeya durch 2 Kanonen 138 mm Mle 1923 ersetzt, die vom Minenkreuzer Pluton stammen, der am 13. September 1939 durch die Explosion seiner Minen im Hafen von Casablanca zerstört wurde. Die Explosion der 250 Minen fordert 215 Opfer unter der Besatzung… 1941 oder 42 wird in Mehdeya eine Batterie zur Verteidigung der Flussmündung des Sebou geschaffen, bewaffnet mit 2 Kanonen 75 mm Mle 1897. Am 8. November 1942, zur Zeit der Landung in Nordafrika, Operation « Torch », wurde die Nah-Flugabwehr der Batterien verstärkt durch:

- Batterie Pont-Blondin 4 Lafetten 13,2 CAS
- Batterie de la Falaise 1 Lafette 13,2 CAD
- Batterie Oukacha 2 Lafetten 13,2 CAD
- Batterie des Passes (Casablanca) 2 Lafetten 13,2 CAD
- Batterien El Hank 4 Lafetten 13,2 CAS
- Batterie de la Jetée (Safi) 2 Lafetten 13,2 CAS

Die Quellen variieren etwas bezüglich des Typs der 13,2-mm-Lafetten, einfach CAS (Flugabwehr) oder doppelt CAD, aber die Anzahl der Maschinengewehre ist korrekt. Die Flak von Casablanca wird sichergestellt durch 3 Batterien des Heeres:

- Batterie Nr. 1 Aïn Bordja 181. Batterie 4 Kanonen 75 mm Flak Mle 15-34 + 2 Maschinengewehre
- Batterie Nr. 2 Camp Bourgogne 182. Batterie 4 Kanonen 75 mm Flak Mle 15-34 + 2 Maschinengewehre
- Batterie Nr. 3 Camp Cazès 183. Batterie 4 Kanonen 75 mm Flak Mle 32 + 2 Maschinengewehre

sowie durch 4 Batterien der Marine:

- Batterie Nr. 4 Jetée Transversale 4 Kanonen 75 mm Flak Mle 24 + 2 Lafetten 13,2 CAD
- Batterie Nr. 5 Aïn Sebaa 4 Kanonen 90 mm SM Mle 32 + 2 Lafetten 13,2 CAD
- Batterie Nr. 6 Hippodrome 4 Kanonen 90 mm SM Mle 32 + 2 Lafetten 13,2 CAD
- Batterie Nr. 7 Jetée Delure 3 Lafetten 37 mm CAD Mle 33 + 6 Lafetten 13,2 CAS

Die Flak von Fédala wird sichergestellt durch die 53. Flakbatterie des Heeres, bewaffnet mit 4 Kanonen 105 mm PF, und durch eine Sektion von 8 Lafetten 13,2 CAD. Es ist nicht beabsichtigt, hier die Ereignisse vom November 1942 in Marokko wiederzugeben. Die Küstenbatterien werden den Landungsstreitkräften einige Probleme bereiten, besonders in Casablanca, mit der Unterstützung der 4 Kanonen 38 cm des Schlachtschiffs Jean-Bart, das im Hafen vertäut liegt, und in Fedala. Erinnern wir an das Opfer der 2. Leichten Flottille des Admirals Gervais de Laffont, die « mit einem Mut, der einer besseren Sache würdig wäre », gegen unendlich überlegene Kräfte eingesetzt wurde und furchtbare Verluste erlitt. Allein für Marokko werden diese unglücklichen Ereignisse insgesamt auf französischer Seite den Verlust von 999 Toten und 1 654 Verwundeten verursachen, aller drei Teilstreitkräfte und der Handelsmarine. Und der größte Teil dieser Opfer wird bis zuletzt die Nationalität ihrer jeweiligen Feinde nicht kennen.
Sinds de verovering van Algerije in 1830 bekommert Frankrijk zich om de veiligheid van zijn grenzen met Marokko en, in zijn verlangen om in Noord-Afrika een homogeen grondgebied te vormen, breidt het zijn invloed in dat land uit, met instemming van Groot-Brittannië, en ondanks de tegenstand van Duitsland. Maar de Franse aanwezigheid in Marokko wordt pas effectief op 30 maart 1912, met de ondertekening van het verdrag dat het Franse protectoraat over Marokko instelt. Marokko herwint zijn onafhankelijkheid op 3 maart 1956, na slechts 44 jaar Franse soevereiniteit, en twee wereldoorlogen. Men mag dus niet verwachten in Marokko versterkte werken aan te treffen, zoals men die in Algerije of Tunesië kan aantreffen. Reeds vóór de Eerste Wereldoorlog, en tijdens deze, worden batterijen geïnstalleerd voor de verdediging van de belangrijkste havens van het land. Maar het gaat om primitieve installaties, op basis van kanonnen op scheepsaffuiten, geplaatst op betonnen platformen, of zelfs op veldaffuiten. In 1918 telt men dus van noord naar zuid:

Port Lyautey (Kénitra)
- batterij Mehdeya 2 kanonnen van 80 mm op veldaffuit

Rabat
- batterij Sidi Moussa 2 kanonnen van 14 cm Mle 1884 TR
- batterij du Parc à Fourrage 2 kanonnen van 14 cm Mle 1881
- 2 kanonnen van 95 mm Mle 1888 op affuit Mle 1904 en 2 zoeklichten van 90 cm

Casablanca
- batterij Oukacha 2 kanonnen van 14 cm Mle 1881
- batterij El Hank 2 kanonnen van 14 cm Mle 1881
- 4 kanonnen van 95 mm Mle 1888 op affuit Mle 1904 en 2 zoeklichten van 90 cm

Mazagran (El Djadida)
- 2 kanonnen van 95 mm Mle 1888 op affuit Mle 1904 en 2 kanonnen van 80 mm op veldaffuit

Safi
- batterij Bordj Nador 2 kanonnen van 100 mm Mle 1897 TR
- 2 kanonnen van 95 mm Mle 1888 op affuit Mle 1904 en 1 zoeklicht van 90 cm

Mogador (Essaouira)
- 2 kanonnen van 95 mm Mle 1888 en 2 kanonnen van 80 mm op veldaffuit

Agadir
- batterij du Fort Portugais 2 kanonnen van 14 cm Mle 1884 TR
- batterij Brougham 2 kanonnen van 100 mm Mle 1897 TR en een zoeklicht

Vanaf 1933 wordt de realisatie van moderne kustbatterijen ondernomen en begin 1940 is de situatie als volgt:

Port Lyautey (Kénitra)
- batterij Henri Ponsot (Mehdeya) 4 kanonnen van 138 mm Mle 1881

Fédala (Mohammedia)
- batterij Pont-Blondin 4 kanonnen van 138 mm Mle 1910
- batterij de la Falaise 3 kanonnen van 100 mm Mle 1897-28
- batterij des passes 2 kanonnen van 75 mm Mle 1897 + een affuit 13,2 CAD

Casablanca
- batterij Oukacha 4 kanonnen van 100 mm Mle 1897-28
- batterij des Passes 2 kanonnen van 75 mm Mle 1897
- batterij El Hank 4 kanonnen van 194 mm Mle 1902
- batterij El Hank 4 kanonnen van 138 mm Mle 1910

Safi
- batterij de la Jetée 2 kanonnen van 75 mm Mle 1897
- noodbatterij bordj Nador 4 kanonnen van 95 mm Mle 1888

Agadir
- batterij Brougham 4 kanonnen van 100 mm Mle 1897-28
- noodbatterij Arrhesdis 4 kanonnen van 95 mm Mle 1888

Op 23 maart 1940 wordt de torpedobootjager "La Railleuse" vernietigd door de ontploffing van drie van zijn torpedo's, in de haven van Casablanca. Het drama eist 28 doden. Het schip wordt in tweeën gesneden, maar zijn bewapening is intact. Zijn 4 kanonnen van 130 mm Mle 1924, evenals hun vuurleiding, zullen worden geïnstalleerd in een nieuwe batterij, gelegen ten noorden van de haven van Safi. Ze wordt gedoopt "batterij La Railleuse". In dezelfde tijd worden de 4 kanonnen van de batterij Henri Ponsot in Mehdeya vervangen door 2 kanonnen van 138 mm Mle 1923, afkomstig van de mijnenkruiser Pluton, vernietigd door de ontploffing van zijn mijnen in de haven van Casablanca op 13 september 1939. De explosie van de 250 mijnen maakt 215 slachtoffers onder de bemanning… In 1941 of 42 wordt een batterij ter verdediging van de monding van de Oued Sebou, bewapend met 2 kanonnen van 75 mm Mle 1897 opgericht in Mehdeya. Op 8 november 1942, op het moment van de landing in Noord-Afrika, operatie « Torch », is de nabij-luchtverdediging van de batterijen versterkt met:

- batterij Pont-Blondin 4 affuiten 13,2 CAS
- batterij de la Falaise 1 affuit 13,2 CAD
- batterij Oukacha 2 affuiten 13,2 CAD
- batterij des Passes van Casablanca 2 affuiten 13,2 CAD
- batterijen El Hank 4 affuiten 13,2 CAS
- batterij de la Jetée van Safi 2 affuiten 13,2 CAS

De bronnen variëren enigszins over het type van de 13,2 affuiten, enkelvoudig CAS (luchtafweer), of dubbel CAD, maar het aantal mitrailleurs is exact. De luchtafweer van Casablanca wordt verzorgd door 3 batterijen van de Landmacht:

- batterij Nr. 1 Aïn Bordja 181e batterij 4 kanonnen van 75 mm LuchtMle 15-34 + 2 mitrailleurs
- batterij Nr. 2 Camp Bourgogne 182e batterij 4 kanonnen van 75 mm LuchtMle 15-34 + 2 mitrailleurs
- batterij Nr. 3 Camp Cazès 183e batterij 4 kanonnen van 75 mm LuchtMle 32 + 2 mitrailleurs

evenals door 4 batterijen van de Marine:

- batterij Nr. 4 Jetée Transversale 4 kanonnen van 75 mm LuchtMle 24 + 2 affuiten 13,2 CAD
- batterij Nr. 5 Aïn Sebaa 4 kanonnen van 90 mm SM Mle 32 + 2 affuiten 13,2 CAD
- batterij Nr. 6 Hippodrome 4 kanonnen van 90 mm SM Mle 32 + 2 affuiten 13,2 CAD
- batterij Nr. 7 Jetée Delure 3 affuiten 37 mm CAD Mle 33 + 6 affuiten 13,2 CAS

De luchtafweer van Fédala wordt verzorgd door de 53e Luchtafweerbatterij Landmacht, bewapend met 4 kanonnen van 105 mm PF, en door een sectie van 8 affuiten 13,2 CAD. Het is niet de bedoeling hier de gebeurtenissen van november 1942 in Marokko te beschrijven. De kustbatterijen zullen de landingsstrijdkrachten wat problemen bezorgen, vooral in Casablanca, met de steun van de 4 kanonnen van 38 cm van het slagschip Jean-Bart, afgemeerd in de haven, en in Fedala. Laten we het offer herdenken van het 2e Lichte Eskader van admiraal Gervais de Laffont ingezet, « met een moed die een betere zaak waardig was », tegen oneindig superieure krachten, en dat verschrikkelijke verliezen leed. Alleen al voor Marokko zullen deze ongelukkige gebeurtenissen in totaal aan Franse zijde het verlies veroorzaken van 999 doden en 1 654 gewonden, van de drie krijgsmachten en de koopvaardij. En het grootste deel van deze slachtoffers zal tot het einde de nationaliteit van hun vijanden van dat moment niet kennen.
Since the conquest of Algeria in 1830, France has concerned itself with the security of its borders with Morocco and, in its desire to form a homogeneous territory in North Africa, it extends its influence in that country, with the agreement of Great Britain, and despite the opposition of Germany. But the French presence in Morocco only becomes effective on 30 March 1912, with the signing of the treaty establishing the French protectorate over Morocco. Morocco regains its independence on 3 March 1956, after only 44 years of French sovereignty, and two world wars. One should not, therefore, expect to encounter fortified works in Morocco, such as can be encountered in Algeria or Tunisia. From before the First World War, and during it, batteries are installed for the defence of the country's main ports. But these are rudimentary installations, based on guns on naval mountings, placed on concrete platforms, or even on field mountings. In 1918, thus counted from north to south:

Port Lyautey (Kénitra)
- Mehdeya battery 2 guns of 80 mm on field mounting

Rabat
- Sidi Moussa battery 2 guns of 14 cm Mle 1884 TR
- Parc à Fourrage battery 2 guns of 14 cm Mle 1881
- 2 guns of 95 mm Mle 1888 on mounting Mle 1904 and 2 searchlights of 90 cm

Casablanca
- Oukacha battery 2 guns of 14 cm Mle 1881
- El Hank battery 2 guns of 14 cm Mle 1881
- 4 guns of 95 mm Mle 1888 on mounting Mle 1904 and 2 searchlights of 90 cm

Mazagran (El Djadida)
- 2 guns of 95 mm Mle 1888 on mounting Mle 1904 and 2 guns of 80 mm on field mounting

Safi
- Bordj Nador battery 2 guns of 100 mm Mle 1897 TR
- 2 guns of 95 mm Mle 1888 on mounting Mle 1904 and 1 searchlight of 90 cm

Mogador (Essaouira)
- 2 guns of 95 mm Mle 1888 and 2 guns of 80 mm on field mounting

Agadir
- Fort Portugais battery 2 guns of 14 cm Mle 1884 TR
- Brougham battery 2 guns of 100 mm Mle 1897 TR and a searchlight

From 1933, the construction of modern coast batteries is undertaken and, at the beginning of 1940, the situation is as follows:

Port Lyautey (Kénitra)
- Henri Ponsot battery (Mehdeya) 4 guns of 138 mm Mle 1881

Fédala (Mohammedia)
- Pont-Blondin battery 4 guns of 138 mm Mle 1910
- Falaise battery 3 guns of 100 mm Mle 1897-28
- passes battery 2 guns of 75 mm Mle 1897 + one mounting of 13.2 CAD

Casablanca
- Oukacha battery 4 guns of 100 mm Mle 1897-28
- Passes battery 2 guns of 75 mm Mle 1897
- El Hank battery 4 guns of 194 mm Mle 1902
- El Hank battery 4 guns of 138 mm Mle 1910

Safi
- Jetée battery 2 guns of 75 mm Mle 1897
- improvised battery of Bordj Nador 4 guns of 95 mm Mle 1888

Agadir
- Brougham battery 4 guns of 100 mm Mle 1897-28
- improvised battery of Arrhesdis 4 guns of 95 mm Mle 1888

On 23 March 1940, the torpedo boat "La Railleuse" is destroyed by the explosion of three of its torpedoes, in the port of Casablanca. The tragedy causes 28 deaths. The ship is cut in two, but its armament is intact. Its 4 guns of 130 mm Mle 1924, as well as their fire control, will be installed in a new battery, installed north of the port of Safi. It is christened "La Railleuse battery". At the same time, the 4 guns of the Henri Ponsot battery at Mehdeya are replaced by 2 guns of 138 mm Mle 1923, coming from the minelaying cruiser Pluton, destroyed by the explosion of its mines in the port of Casablanca on 13 September 1939. The explosion of the 250 mines causes 215 casualties among the crew… In 1941 or 42, a battery for the defence of the Oued Sebou estuary, armed with 2 guns of 75 mm Mle 1897 is created at Mehdeya. On 8 November 1942, at the time of the landing in North Africa, operation « Torch », the close-range anti-aircraft defence of the batteries was reinforced by:

- Pont-Blondin battery 4 mountings of 13.2 CAS
- Falaise battery 1 mounting of 13.2 CAD
- Oukacha battery 2 mountings of 13.2 CAD
- Passes battery of Casablanca 2 mountings of 13.2 CAD
- El Hank batteries 4 mountings of 13.2 CAS
- Jetée battery of Safi 2 mountings of 13.2 CAS

Sources vary somewhat on the type of 13.2 mm mountings, single anti-aircraft CAS, or twin anti-aircraft CAD, but the number of machine guns is exact. The anti-aircraft defence of Casablanca is provided by 3 Army batteries:

- Battery No. 1 Aïn Bordja 181st battery 4 guns of 75 mm AA Mle 15-34 + 2 machine guns
- Battery No. 2 Camp Bourgogne 182nd battery 4 guns of 75 mm AA Mle 15-34 + 2 machine guns
- Battery No. 3 Camp Cazès 183rd battery 4 guns of 75 mm AA Mle 32 + 2 machine guns

as well as by 4 Navy batteries:

- Battery No. 4 Jetée Transversale 4 guns of 75 mm AA Mle 24 + 2 mountings of 13.2 CAD
- Battery No. 5 Aïn Sebaa 4 guns of 90 mm SM Mle 32 + 2 mountings of 13.2 CAD
- Battery No. 6 Hippodrome 4 guns of 90 mm SM Mle 32 + 2 mountings of 13.2 CAD
- Battery No. 7 Jetée Delure 3 mountings of 37 mm CAD Mle 33 + 6 mountings of 13.2 CAS

The anti-aircraft defence of Fédala is provided by the 53rd Army AA battery, armed with 4 guns of 105 mm PF, and by a section of 8 mountings of 13.2 CAD. There is no question of relating here the events of November 1942 in Morocco. The coast batteries will create some problems for the landing forces, especially at Casablanca, with the support of the 4 guns of 380 mm of the battleship Jean-Bart, moored in the port, and at Fedala. Let us recall the sacrifice of Admiral Gervais de Laffont's 2nd Light Squadron engaged, « with courage worthy of a better cause », against infinitely superior forces, and which suffered appalling losses. For Morocco alone, these unfortunate events will cause, on the French side, a total loss of 999 killed and 1,654 wounded, from all three armed services and the merchant navy. And the majority of these victims will never know the nationality of their enemies of the moment.
Od dobytí Alžírska v roce 1830 se Francie zabývá bezpečností svých hranic s Marokem a ve své touze vytvořit v severní Africe homogenní území rozšiřuje svůj vliv v této zemi se souhlasem Velké Británie a navzdory odporu Německa. Francouzská přítomnost v Maroku se však stává účinnou až 30. března 1912 podpisem smlouvy o zřízení francouzského protektorátu nad Marokem. Maroko znovu získává nezávislost 3. března 1956, po pouhých 44 letech francouzské suverenity a dvou světových válkách. Nelze tedy očekávat, že v Maroku narazíme na opevněná díla, jaká lze nalézt v Alžírsku nebo Tunisku. Již před první světovou válkou a během ní jsou instalovány baterie pro obranu hlavních přístavů země. Jedná se však o provizorní zařízení, založená na dělech na námořních lafetách, umístěných na betonových plošinách, nebo dokonce na polních lafetách. V roce 1918 se tak počítá od severu k jihu:

Port Lyautey (Kénitra)
- baterie Mehdeya 2 děla ráže 80 mm na polní lafetě

Rabat
- baterie Sidi Moussa 2 děla ráže 14 cm vz. 1884 TR
- baterie du Parc à Fourrage 2 děla ráže 14 cm vz. 1881
- 2 děla ráže 95 mm vz. 1888 na lafetě vz. 1904 a 2 světlomety 90 cm

Casablanca
- baterie Oukacha 2 děla ráže 14 cm vz. 1881
- baterie El Hank 2 děla ráže 14 cm vz. 1881
- 4 děla ráže 95 mm vz. 1888 na lafetě vz. 1904 a 2 světlomety 90 cm

Mazagran (El Djadida)
- 2 děla ráže 95 mm vz. 1888 na lafetě vz. 1904 a 2 děla ráže 80 mm na polní lafetě

Safi
- baterie Bordj Nador 2 děla ráže 100 mm vz. 1897 TR
- 2 děla ráže 95 mm vz. 1888 na lafetě vz. 1904 a 1 světlomet 90 cm

Mogador (Essaouira)
- 2 děla ráže 95 mm vz. 1888 a 2 děla ráže 80 mm na polní lafetě

Agadir
- baterie Fort Portugais 2 děla ráže 14 cm vz. 1884 TR
- baterie Brougham 2 děla ráže 100 mm vz. 1897 TR a světlomet

Od roku 1933 je zahájena realizace moderních pobřežních baterií a na začátku roku 1940 je situace následující:

Port Lyautey (Kénitra)
- baterie Henri Ponsot (Mehdeya) 4 děla ráže 138 mm vz. 1881

Fédala (Mohammedia)
- baterie Pont-Blondin 4 děla ráže 138 mm vz. 1910
- baterie de la Falaise 3 děla ráže 100 mm vz. 1897-28
- baterie průplavů 2 děla ráže 75 mm vz. 1897 + jedna lafeta 13,2 CAD

Casablanca
- baterie Oukacha 4 děla ráže 100 mm vz. 1897-28
- baterie průplavů 2 děla ráže 75 mm vz. 1897
- baterie El Hank 4 děla ráže 194 mm vz. 1902
- baterie El Hank 4 děla ráže 138 mm vz. 1910

Safi
- baterie mola 2 děla ráže 75 mm vz. 1897
- provizorní baterie Bordj Nador 4 děla ráže 95 mm vz. 1888

Agadir
- baterie Brougham 4 děla ráže 100 mm vz. 1897-28
- provizorní baterie Arrhesdis 4 děla ráže 95 mm vz. 1888

Dne 23. března 1940 je torpédoborec "La Railleuse" zničen výbuchem tří svých torpéd v přístavu Casablanca. Tragédie si vyžádá 28 mrtvých. Loď je rozlomena na dvě části, ale její výzbroj je neporušená. Její 4 děla ráže 130 mm vz. 1924, stejně jako jejich řízení palby, budou instalována v nové baterii, zřízené severně od přístavu Safi. Je pokřtěna "baterie La Railleuse". Ve stejné době jsou 4 děla baterie Henri Ponsot v Mehdeya nahrazena 2 děly ráže 138 mm vz. 1923, pocházejícími z minového křižníku Pluton, zničeného výbuchem svých min v přístavu Casablanca dne 13. září 1939. Exploze 250 min si vyžádá 215 obětí z řad posádky… V roce 1941 nebo 42 je v Mehdeya vytvořena baterie pro obranu ústí řeky Sebou, vyzbrojená 2 děly ráže 75 mm vz. 1897. Dne 8. listopadu 1942, v době vylodění v severní Africe, operace « Torch », byla blízká protiletadlová obrana baterií posílena o:

- baterie Pont-Blondin 4 lafety 13,2 CAS
- baterie de la Falaise 1 lafeta 13,2 CAD
- baterie Oukacha 2 lafety 13,2 CAD
- baterie průplavů v Casablance 2 lafety 13,2 CAD
- baterie El Hank 4 lafety 13,2 CAS
- baterie mola v Safi 2 lafety 13,2 CAS

Prameny se poněkud liší, pokud jde o typ 13,2mm lafet, jednoduché protiletadlové CAS, nebo dvojité protiletadlové CAD, ale počet kulometů je přesný. Protiletadlovou obranu Casablanky zajišťují 3 baterie armády:

- baterie č. 1 Aïn Bordja 181. baterie 4 děla ráže 75 mm PL vz. 15-34 + 2 kulomety
- baterie č. 2 Camp Bourgogne 182. baterie 4 děla ráže 75 mm PL vz. 15-34 + 2 kulomety
- baterie č. 3 Camp Cazès 183. baterie 4 děla ráže 75 mm PL vz. 32 + 2 kulomety

a také 4 bateriemi námořnictva:

- baterie č. 4 Příčné molo 4 děla ráže 75 mm PL vz. 24 + 2 lafety 13,2 CAD
- baterie č. 5 Aïn Sebaa 4 děla ráže 90 mm SM vz. 32 + 2 lafety 13,2 CAD
- baterie č. 6 Hipodrom 4 děla ráže 90 mm SM vz. 32 + 2 lafety 13,2 CAD
- baterie č. 7 Mol Delure 3 lafety 37 mm CAD vz. 33 + 6 lafet 13,2 CAS

Protiletadlovou obranu Fédaly zajišťuje 53. armádní protiletadlová baterie, vyzbrojená 4 děly ráže 105 mm PF, a sekce 8 lafet 13,2 CAD. Není zde účelem líčit události listopadu 1942 v Maroku. Pobřežní baterie způsobí vyloďovacím silám určité problémy, zejména v Casablance, s podporou 4 děl ráže 380 mm z bitevní lodi Jean-Bart, zakotvené v přístavu, a ve Fedale. Připomeňme si oběť 2. lehké eskadry admirála Gervais de Laffonta nasazené, « s odvahou hodnou lepší věci », proti nekonečně přesile, která utrpěla hrozné ztráty. Jen za Maroko si tyto nešťastné události celkem vyžádají na francouzské straně ztrátu 999 mrtvých a 1 654 zraněných, ze všech tří složek ozbrojených sil a obchodního loďstva. A většina těchto obětí nebude až do konce znát národnost svých tehdejších nepřátel.
© JJM 11/02/2026